Verder kijken dan de klacht
Een weggegooide bijsluiter of een vraag die niet wordt gesteld: kleine momenten kunnen grote gevolgen hebben voor iemands gezondheid. Tijdens de masterclass Positieve Gezondheid en Gezondheidsvaardigheden georganiseerd door de Community of Practice (CoP) Zorgtechnologie op 9 juni kregen zorg- en welzijnsprofessionals inzicht in situaties die zij in de dagelijkse praktijk kunnen tegenkomen. Met praktijkvoorbeelden en concrete handvatten leerden zij beter aan te sluiten bij wat mensen nodig hebben.
Tijdens het eerste deel van de bijeenkomst nam Selma Leenders van het Instituut Positieve Gezondheid de deelnemers mee in de wereld van Positieve Gezondheid. Aan de hand van voorbeelden, zoals de zogeheten Blue Zones, waar mensen gemiddeld gezonder en gelukkiger ouder worden, maakte zij duidelijk hoe belangrijk voeding, beweging, een sociaal netwerk en een doel in het leven zijn. Ook het begrip ‘sense of coherence’ kwam aan bod: het gevoel dat je een situatie begrijpt, er invloed op kunt uitoefenen en betekenis ervaart.
Wat iemand ervaart, wil en kan
Het bekende spinnenweb van Positieve Gezondheid helpt om breed te kijken naar thema’s als lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Deelnemers deelden hun ervaringen met dit instrument. Dat leverde een belangrijk inzicht op: het spinnenweb is geen instrument waarmee de professional bepaalt wat belangrijk is voor de ander. Het gesprek begint juist bij wat iemand ervaart, wil en kan. Een lagere score op een domein hoeft niet automatisch een probleem te zijn als iemand dat zelf niet zo beleeft. Dat vraagt van professionals om open vragen te stellen, niet te snel in te vullen en soms letterlijk ‘op de handen te zitten’.
Het spinneweb [tekst gaat verder onder afbeelding]
Fazela, voormalig student Verpleegkunde bij mboRijnland, maakt in het azc waar zij werkt regelmatig gebruik van het spinnenweb: “Ook daar is het een mooie tool om in de praktijk in te zetten met de patiënt. Je kijkt naar verschillende levensgebieden.”
Janita den Dulk, projectleider Gezondheidsvaardigheden bij Samen Zoetermeer Gezond, besprak het thema gezondheidsvaardigheden: het kunnen vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen van informatie over gezondheid, zorg en preventie. Dat vraagt om functionele vaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen en zoeken op internet. Maar denk ook aan communicatieve en kritische vaardigheden, zoals vragen stellen, hoofd- en bijzaken onderscheiden, informatie ordenen en vooruitdenken. Janita: “Het betekent weten wanneer een oplossing niet in het medische domein ligt, maar in leefstijl, welzijn of het sociale netwerk van iemand.”
Begrijpelijke communicatie is onmisbaar
De cijfers liegen er niet om. In Nederland hebben zo’n 3 miljoen mensen moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Daarnaast heeft ongeveer één op de drie volwassenen beperkte gezondheidsvaardigheden en heeft een deel moeite met digitale zorg. Voorbeelden uit de zorgpraktijk maakten dit concreet. Hoe lees je bijvoorbeeld een bijsluiter voor medicijnen als je moeite hebt met lezen? Ook het invullen van een spinnenweb of het geven van een cijfer aan een levensdomein lijkt vanzelfsprekend, maar is dat niet voor iedereen. Juist daarom is het belangrijk dat professionals zich bewust zijn van de vaardigheden die zij van cliënten of patiënten vragen.
Voor professionals in welzijn en zorg betekent dit dat begrijpelijke communicatie onmisbaar is. Denk aan eenvoudige woorden, visuele ondersteuning en het actief controleren of informatie goed is begrepen.Tot slot vertelde Petra Flikweert, orthopedisch chirurg bij het HagaZiekenhuis en projectleider Leefstijlloket, over de start van het Gezondheidsloket in het Orthopedisch Centrum in Zoetermeer. “Door leefstijl een plek te geven binnen de orthopedische zorg helpen we patiënten om duurzaam gezonder en actiever te worden.”
Het was inmiddels de vierde masterclass van de CoP Zorgtechnologie, georganiseerd door Zwconnect, Vierstroom Zorg Thuis en CIV Welzijn & Zorg. Volgens Arianne Riedijk, CoP-regisseur, projectleider Experimenteerhuis en docent bij mboRijnland, is de behoefte vanuit het werkveld duidelijk: “Professionals willen kennis ontvangen en delen over technologie in welzijn en zorg, maar zich ook verdiepen in thema’s die direct raken aan hun praktijk. Deze masterclasses lenen zich daar goed voor.”
Meer weten over het Experimenteerhuis? Kijk hier.